Grammatica van het Spokaans Š Rolandt Tweehuysen | Postbus 3774 | 1001 AN Amsterdam

<< Inhoudsopgave | Registers >>
<< Hoofdstuk 152 | Hoofdstuk 161 >>

16. Idioom

160. Idiomatische uitdrukkingen (concept)


Opbouw van dit hoofdstuk:
  1. ...
  2. ...
Blokken:

>>> ZIE MET NAME WOORDENBOEK EN LIJSTEN!!!!

160.??

Verwijzing in par. 100.77

160.1

We spreken van een idiomatische uitdrukkingen als een constructie aan één van de volgende omschrijvingen (of aan beide) voldoet:

  1. Een constructie bevat een grammaticale bijzonderheid die niet verklaard kan worden volgens de grammaticaregels die in alle voorgaande hoofdstukken zijn beschreven;
  2. Een constructie heeft een andere betekenis dan men op grond van de reguliere betekenissen van de elementen binnen die constructie zou vermoeden.
Een bijzonder soort idiomatische uitdrukkingen zijn de ideoantoniemen; dat zijn woorden die twee tegengestelde betekenissen in zich verenigen, zoals bôlf dat zowel 'groot' als 'klein' kan betekenen; één van beide betekenissen wordt op idiomatische wijze tot uitdrukking gebracht. Ideoantoniemen worden behandeld in Hoofdstuk 161.
Ook spreekwoorden en gezegdes kunnen tot de idiomatische uitdrukkingen gerekend worden: zij betekenen immers iets anders dan voorspeld kan worden, en voldoen daarmee aan type b. Een overzicht van spreekwoorden en gezegdes is opgenomen in Hoofdstuk 162.

160.2

Een voorbeeld van een idiomatische constructie die aan beide omschrijvingen voldoet is:

  1. Gress perke lardelira.   Ik heb honger.
Want:
  1. Normaliter wordt het hulpwerkw. perke gevolgd door de inf.markeerder beri, zoals in: Gress perke beri larde (Ik moet eten). In (1) ontbreekt beri.
  2. De elementaire betekenis van perke is 'moeten', en van lardelira is dat 'etende [zijn]'. We zouden dus verwachten dat zin (1) als "Ik moet etende zijn" begrepen zou moeten worden. De werkelijke betekenis ('ik heb honger') is niet te voorspellen, en daarom idiomatisch.

160.3

In dit hoofdstuk worden de idiomatische constructies als volgt ingedeeld:

  1. ...
  2. ...

160.4   ad § 160.3   A. ...

...

160.x1

Het additief quandro wordt ook gebruikt als het niet vanzelfsprekend is dat twee identieke pers.vnw.n aan dezelfde identiteit refereren. Bijvoorbeeld:

? Âfry do1 do1 melde eft buffas.[1] 'Volgens hem1 is hij1 een boef.'

Deze zin is vreemd omdat hier iemand van zichzelf beweert dat hij een boef is. Een acceptabele variant van deze zin zou zijn:

Âfry do quandro do melde eft buffas. 'Volgens hemzelf is hij een boef.'

Zie ook § 70.45.

160.x62   Tegenwoordig deelwoord in idiomatische constructies

Er bestaan veel -lira-constructies met een geďdiomatiseerde betekenis. Zij zijn onder te verdelen in twee groepen:

a. -lira-suffigering bij een willekeurig werkwoord, die binnen een bepaald syntactisch kader tot een geďdiomatiseerde betekenis leidt;
b. een vaste combinatie van -lira met een specifiek werkwoord, die een geďdiomatiseerde betekenis heeft.

Idiomatische constructies waarin een ideoantoniem voorkomt, zijn apart opgenomen in Hoofdstuk 161, waarin de ideoantoniemen uitgebreid behandeld worden.

160.63   ad § 160.62   a. Idiomatische -lira-suffigering bij willekeurig werkwoord

ber ADD, dus ...lira 'te ADD, om ...'

In § 43.17 is besproken hoe de trap van overmatigheid uitgedrukt wordt met behulp van een resultatief:

Petriy melde flifados. ~ Petriy melde flifadoss.
'Petriy is aardig.' ~ 'Petriy is te aardig.'

In het Nederlands kan zo'n trap.ovmt. een reden aangeven waarom de handeling in de erop volgende infinitiefbepaling al dan niet plaatsvindt, in de trant van:

(1) Ik ben te ziek om op vakantie te gaan.
(2) Peter is te aardig om niet uit te nodigen.
(3) Elsa is te slordig om het boek aan te geven.

De vetgedrukte elementen zijn in Spokaanse terminologie de zinskern. Ook voor het Nederlands zullen we deze term hier gebruiken.
In (1) fungeert de zinskern ("ik") tevens als niet-uitgedrukt subject bij "[op vakantie] gaan". In (2) fungeert het subject ("Peter") als object bij "uitnodigen", en in (3) fungeert het subject ("Elsa") als indirect object (= echo) bij "geven". Het is van belang om ons deze functies van de vetgedrukte zinskern bewust te zijn, als we de Spokaanse equivalenten willen begrijpen.
De Spokaanse equivalenten van (1)-(3) worden niet gevormd met een resultatief, maar met de determinant van overmatigheid ber 'te' (zie Hoofdstuk 131), gevolgd door een -lira-constructie in een vergelijkende bijzin die met dus 'dan' ingeleid wordt:

(1') Gress melde ber kinur, dus té/gress vendelira helkara zirrot.
(2') Petriy melde ber flifados, dus nert invóbelira té/do.
(3') Elsa melde ber g˙trâs, dus kettelira enn ef mimpit ón té/belt.

Merk op dat in de dus-zin de zinskern uit de hoofdzin terugkeert als het betr.vnw. , of als een pers.vnw. Het gebruik van een pers.vnw. is de meest algemene variant; het betr.vnw. daarentegen is voornamelijk schrijftaal.
ls we alleen de correcte vormen beschouwen, dan hebben we dus met relatieve bijzinnen te doen die door dus ingeleid worden en extra gemarkeerd worden met -lira.
Een andere bijzonderheid van deze bijzinnen is dat het subject achterwege kan blijven, zoals (2') en (3'), zonder dat er sprake is van een (spoor-)passief (zie Hoofdstuk 91).[2]
Als er een subject-kern toegevoegd wordt, verschijnt er in het Nederlands een equivalent met "dan dat". Vergelijk:

(4) a. Petriy melde ber flifados, dus nert invóbelira té.
'Petriy is te aardig om [hem] niet uit te nodigen.'
b. Petriy melde ber flifados, dus kirro nert invóbelira té.
'Petriy is te aardig dan dat we hem niet uitnodigen.'

(5) a. Elsa farte ber hups, dus ralsompelira té.
'Elsa loopt te hard om bij te houden.'
b. Elsa farte ber hups, dus gress ralsompelira té.
'Elsa loopt te hard dan dat ik haar kan bijhouden.'

160.64   ...lira, ur finne 'beginnen te/gaan ...'

Finne 'beginnen' kan dienen als bijgestelde infinitief bij een Progressief (vergelijk ook § 100.53). Het verschil tussen (1) en (2) is identiek aan het verschil tussen een Progressief en een Neutrale tijd, zoals uiteengezet in § 100.2, met dien verstande dat in (1) en (2) het accent op het begin van de handeling ligt:

(1) Eup arkettelira, ur finne. 'Ze gaat huilen.'
(2) Eup finne beri arkette. 'Ze begint te huilen.'

160.65   melde ...lira 'de gewoonte/eigenschap hebben om te ...'

Teg.dw. in combinatie met melde: eigenschappen van animaten. Vergelijk de uitdrukking van een gewoonte of eigenschap in a., en de Progressief in b. waarin het koppelwerkw. ontbreekt (§ 100.8):

a. Do melde tokasselira. 'Hij is treiterig; hij heeft de gewoonte te treiteren.'
b. Do tokasselira. 'Hij is [momenteel] aan het treiteren.' (Progressief)

a. Do melde pittelira. 'Hij heeft de gewoonte alles fietsend te doen.'
b. Do pittelira.
'Hij is aan het fietsen.' (Progressief)
of 'Hij is met de fiets [gekomen].' (zie § 100.13)

a. Do melde pittelira wân arfine.
'Hij heeft de gewoonte om altijd met de fiets te komen.'
b. Do arfine pittelira.[3] 'Hij komt met de fiets.'

160.65a   paine ...lira 'doen alsof ...'

Do paine meldelira p˙r. 'Hij doet alsof hij gek is.'

Eup paina nutelira lef ef kalómba.
'Ze deed net of ze met aandacht luisterde.'

160.66   ...lira, ur paine 'blijven ...'

Paine 'doen' kan dienen als bijgestelde infinitief bij een Progressief. Het verschil tussen (1) en (2) is identiek aan het verschil tussen een Progressief en een Neutrale tijd, zoals uiteengezet in § 100.2, met dien verstande dat in (1) en (2) het accent op het voortduren van de handeling ligt:

(1) Kirro obezjerelira, ur paine. 'Wij blijven aan het lachen.'
(2) Kirro tinde beri obezjere. 'Wij blijven lachen.'

160.67   perke ...lira '... hebben/zijn'

Geen beri na perke: beperkt tot larde, pliyfone, slape, nâne, om een lichamelijke gesteldheid aan te geven:

Gress perke lardelira. 'Ik heb honger.'
G˙rs di perku nânelira. 'U zult moe zijn.'

160.67b   vűmse ...lira 'niet veel schelen of ...'

Gress vűmso lelperrelira eft moplariy.
'Het scheelde niet veel of ik had een ongeluk.'
Ef vildul vűmse meldelira koffon. 'De boom is zo goed als dood.'


160.68   ad § 160.62   b. Idiomatische werkwoorden met -lira

De constructies zijn alfabetisch gerangschikt op de -lira-vorm.

âtemelira beri ... 'aanstalten maken om ...; juist willen ...'

Eup âtemelira beri jűmpre ef misan.
'Ze maakt aanstalten om de winkel te verlaten.'
Do âtemalira beri krose. 'Hij wilde juist oversteken.'

160.68w   âtemelira luft ef ˙...os 'zo goed mogelijk ...; je best doen met ...'

Gress âtemelira luft ef ˙beldos. 'Ik leer zo goed mogelijk.'
Do âtemelira luft ef luneros enn tu.
'Hij doet zijn best om jou te begrijpen.'

Zie ook Hoofdstuk 124 voor nominalisaties als ˙beldos of luneros enn tu.

160.68x   ... wân cošelira fitaju 'uitgerekend ..., nu juist ...'

Met de verbale nevenschikking wân cošelira fitaju (lett. "en zoiets kiezende") wordt uitgedrukt dat de gemaakte keuze het minst voor de hand liggend of zeer opmerkelijk is. In het Nederlands kan dit uitgedrukt worden met 'nu juist ...' of 'uitgerekend ...'. Voorbeelden:

Petriy pratavy mas wân cošelira fitaju.
'Petriy wil nu juist/uitgerekend morgen vertrekken.'
Gress nert unere, mitulanis Elsa lelperravy basunn-belastos wân
cošelira fitaju.
'Ik begrijp niet waarom Elsa nou juist/uitgerekend fagotles wil hebben.'

160.69   kettelira ... 'zijn te ...; zijn ...baar'

Kettelira X geeft de mogelijkheid aan om handeling X uit te voeren. Zie ook de voorbeelden in § 44.6-7. De infinitief X wordt niet met beri gemarkeerd:

Do kettelira zerfe. 'Hij is te zien.'
Ef distânt, té kettelira farte. 'De afstand die te lopen is.'
Ef kettelira hanntele diffiyk. = Ef melde hanntele-diffiyk.
'Het is moeilijk te hanteren.'
Ef kettelira xâre isy. = Ef melde xâre-isy.
'Het is gemakkelijk te begrijpen.'
ef kettelira misse frópj˙ ... 'het is te danken aan ...'
Kâ kettelira declara kol?[4] 'Hoe was dat te verklaren?'

160.70   ur ... lo kettelira 'en ... toch al [zo] ...'

Een bijzin, ingeleid met ur (soms: brâ 'want') en afgesloten met lo kettelira, drukt een reden uit, die de voorafgaande negatieve uitspraak extra moet legaliseren:

Ef opera frylôpo piti kirro, ur Mârje N. chafoste ˙rtsiy lo kettelira.
'De opera viel ons tegen, en Mârje N. zingt toch al zo vals.'
(= ook als Mârja N. niet vals had gezongen, was de opera ons tegengevallen, maar
nu helemaal)

Lerdu farte fit flônka, ur do melde hupster lo kettelira.
'Lerdu loopt zo slungelig, en hij is toch al zo groot.'
(= Lerdu's slungelige gang valt extra op omdat hij zo groot is)

Tekex ef oc˙rma nert insule gress, ur gress hatre belt lo kettelira.
'Tek's gedrag staat me niet aan, en ik haat haar toch al [zo].'
(= ook als ik Tek niet zou haten, zou haar gedrag me niet aanstaan, maar nu al
helemaal niet)

Let op dat bij een obj.add. de determinant lo achterwege blijft als hierachter
lo kettelira volgt (in b.):

(1) a. Tu nert nestiye beri kr˙še ef kinânolac, brâ do enn eup byte
lo koffon.
'Je hoeft de ambulance niet te bellen, want hij heeft haar dood geslagen.'
b. Tu nert nestiye beri kr˙še ef kinânolac, brâ do enn eup byte
koffon lo kettelira.
'Je hoeft de ambulance niet te bellen, want hij heeft haar toch al dood
geslagen.'

In (1a) is sprake van een directe reden waarom de ambulance niet gebeld hoeft te worden: ze is dood. In (1b) daarentegen waren er kennelijk andere, minder legale, redenen om de ambulance niet te bellen, maar nu ze dood is, is er een geldige reden bijgekomen. Het lijkt welhaast een opluchting dat ze dood is.

a. Gress cônsidere dena mimpit lo diffiyk. 'Ik vind dit boek moeilijk.'
b. ... ur gress cônsidere dena mimpit diffiyk lo kettelira.
'... en ik vind dit boek toch al [zo] moeilijk.'

160.70a   paine leldelira ef ... 'het ... aanpakken, aanleggen'

Do paina leldelira ef habilem.
'Hij heeft het handig aangepakt/aangelegd.'
Tu painât leldelira serio ef môntyos.
'Je moet het probleem serieus aanpakken.'

160.70ab   âš˙r meldelira ... 'ten gunste van ...'

š˙r meldelira is een voorz.uitdrukking (zie Hoofdstuk 140). Vergelijk de vette elementen in a. (echt voorz.) en in b. (voorz.uitdrukking):

a. Ef lift afe eft lelperrot furt ef liftkasért.
'De grijsaard laat een vermogen aan het bejaardentehuis na.'
b. Ef lift afe eft lelperrot âš˙r meldelira ef liftkasért.
'De grijsaard laat een vermogen ten gunste van het bejaardentehuis na.'

160.70b   ef meldelira ón ... 'het gaat om ...; het is te doen om ...'

Nute-tűe quista, ef meldelira ón vilt yjéfiy.
'Luister goed, het gaat om je belang.'
Ef meldelira ón ef ˙kafteros.
'Het is [nu] te doen om het opletten; het is opletten geblazen.'

160.71   vluf ... meldelira 'des te ...er'

Vergrotende trap wordt met vluf i.p.v. met terat uitgedrukt:

Ef tupplip ma melda vluf olla meldelira, ef kôbo n˙lilóme.
de reis REDEN was meer fijn zijnde, de zon schijnen-ONDERSCH
'De reis was des te fijner omdat de zon scheen.'

Do ma ˙rôme vluf meldelira, gress reppilóme vluf litel meldelira.
hij REDEN werkt meer zijnde, ik zeggen-ONDERSCH meer weinig zijnde
'Hij werkt des te meer, omdat ik des te minder zeg.'

Zuf ef ziyter enn ef kalómba nert pónze, do scemra vluf
hups meldelira.
'Toen de voorzitter geen aandacht kreeg, schreeuwde hij des te harder.'

160.72   A melde nalalôvelira B 'B komt door A'

Teg.dw. in combinatie met melde:

Ef kleter aupross melde nalalôvelira ef hardlap {d}˙nys.
het nieuwe beleid is vaststellende de hoge prijzen
'De hoge prijzen komen door het nieuwe beleid.'

Vergelijk:

Ef kleter aupross nalalôvelira ef hardlap {d}˙nys.
'Het nieuwe beleid is bezig de hoge prijzen vast te stellen.'

160.73   quglelira noi ... 'zonder te ...'

Iets zodanig doen dat het geen speciale gevolgen heeft; er komt geen beri voor de infinitief:

Tu krosât, quglelira noi pónze eft moplariy.
'Je moet oversteken zonder een ongeluk te krijgen.'

160.73a   ef reppe, rajiytelira den ... 'de hoop uitspreken dat ...'

Ef medikiy reppe, rajiytelira den melde ef floma stómy fes
de arts zegt, hopende dat is de patiënt genezen in
belt fort.
kleine tijd
'De arts spreekt de hoop uit dat de patiënt spoedig genezen zal zijn.'

Zie ook § 100.66.

160.73aa   ef giffe tiffelira ón ... 'verstand hebben van ...'

Aftel tu giffe tiffelira ón tirdus cômputers?
'Heb je verstand van kapotte computers?'

160.73b   POS trufôelira T1 ur NEG merfelira T2 'zo POS als TIJD, zo NEG als TIJD'

waarbij POS = positieve gebeurtenis
NEG = negatieve gebeurtenis
T1, T2 = tijdsbepalingen die aan verschillende tijden refereren

Do melde flifados trufôelira ral ur iftšormt merfelira horit.
hij is aardig POS nu (=T1) en vervelend NEG vroeger (=T2)
'Zo aardig als hij nu is, zo vervelend was hij vroeger.'
Do zerfa mubâtolmo lâst˙rô merfelira ur do obezjere hupser ral.
hij keek gespannen daarnet (=T1) NEG en hij lacht vrolijk nu (=T2)
trufôelira
POS
'Zo gespannen als hij daarnet keek, zo vrolijk lacht hij nu.'

160.74   melde uberelira ... [rifonn flaju] '[iets] opvatten als ...'

Teg.dw. in combinatie met melde:

Gress melde uberelira eft merfos. 'Ik vat het op als een leugen.'
Do melde uberelira eft lésan rifonn vilt fatlonos.
'Hij vat jouw stekelige opmerking op als een compliment.'

160.74a   ytende meldelira 'teneinde; met het doel om'

Ytende meldelira is een voegw.uitdrukking (zie Hoofdstuk 121), waarmee een grammaticale bijzin ingeleid kan worden. Vergelijk de vette elementen in a. (echt voegw.) en in b. (voegw.uitdrukking), die gevolgd worden door een infinitief welke niet is gemarkeerd met beri:

a. Do ˙rôme, den rinne pert smurf.
'Hij werkt om veel geld te verdienen.'
b. Do ˙rôme, ytende meldelira rinne pert smurf.
'Hij werkt, teneinde veel geld te verdienen.'

Zie ook § 81.58.

160.75   melde zerfelira ... 'eruit zien als ...'

Teg.dw. in combinatie met melde:

Eup melde zerfelira eft lofân. 'Ze ziet eruit als een hoer.'

Vergelijk:

Eup zerfelira eft lofân. 'Ze ziet een hoer; Ze krijgt een hoer in het oog.'

160.75a   zerfelira tygtja ... 'ten aanzien van ...'

Zerfelira tygtja is een voorz.uitdrukking (zie Hoofdstuk 140). Vergelijk de vette elementen in a. (echt voor.) en in b. (voorz.uitdrukking):

a. Do lelperre n˙f calijanonosz ump ef politiyca wélfa'ecosz. =
b. = Do lelperre n˙f calijanonosz zerfelira tygtja ef politiyca wélfa'ecosz.
'Hij heeft geen mening ten aanzien van de politieke ontwikkelingen.'

160.76   zjoffelira gulder A dâsnű B 'liever A hebben dan B'

Gress zjoffelira gulder eft hurt, dâsnű [idem] eft chat.[5]
'Ik heb liever een hond dan een kat.'

De constructie zjoffelira gulder ... dâsnű ... kan in zijn geheel het karakter van een performatief werkw. krijgen, zodat een bijzin met het voegwoord den erop kan volgen. Vergelijk de echte performatieve constructie in a. met b.:

a. Do reppe, den gress arfine. 'Hij zegt, dat ik kom.'
b. Do zjoffelira gulder mas dâsnű lelmo tof, den gress arfine.[6]
'Hij heeft liever dat ik morgen kom dan vandaag.'

Merk op dat de constituent gulder mas dâsnű lelmo tof 'liever morgen dan vandaag' semantisch gezien een bepaling is bij gress arfine 'ik kom', maar syntactisch optreedt als predikatieve bepaling bij zjoffelira. Hier hebben we dus te maken met het verschijnsel dat een constituent van uit een ondergeschikte zin verhuist naar de matrixzin. Dit verschijnsel wordt onder de naam "Promotie" behandeld in § 124.24.

**********

160.xx

1. mintepot 'lang' (in afstand)
2. liyrs 'lang' (in tijd)

Soms is een keuze uit 1. en 2. mogelijk, bijv.:

eft mintepot promirret 'een lange wandeling' (veel kilometers)
eft liyrs promirret 'een lange wandeling' (vele uren)

160.xx

lâst kan ook door 'vroeger' vertaald worden als het een adject.add. is. Het heeft een uitgebreidere betekenis dan horit. Bijv.:

Groft lâst oto lelperro eft mindefit marâs.
'Zijn vroegere auto was rood.' (die auto is total loss, bestaat niet meer)
Kost lâst tubôs po Ena.
'Mijn vroegere vrouw heette Ena.' (zij is nu dood)

Vergelijk:

kost horit tubôs
'mijn vroegere vrouw' (daar ben ik nu van gescheiden, maar ze leeft nog wel)

***

160.xx

melde 'zijn; zich bevinden' wordt als existentieel hoofdwerkw. gebruikt:

Ef merater melde fes ef arâbe. 'De man is in de tuin.'
Ef mimpit melde kaf ef kelbra. 'Het boek ligt op tafel.'
Ef vasa melde fes ef feldariy. 'De vaas is/staat in de kast.'

Bij zaken (voorwerpen) kan het neutrale melde vervangen worden door een meer specifieke plaatsaanduiding als zirde 'liggen', giffe 'staan', menkerate 'hangen' ed., indien er sprake is van een uitzonderlijke positie:

Ef mimpit giffe kaf ef kelbra. 'Het boek staat op tafel.'
Ef vasa zirde fes ef feldariy. 'De vaas ligt in de kast.'

Merk op dat zinnen als

? Ef mimpit zirde kaf ef kelbra. 'Het boek ligt op tafel.'
? Ef vasa giffe fes ef feldariy. 'De vaas staat in de kast.'

in het Spokaans vreemd aandoen, omdat het "liggen" van een boek en het "staan" van een vaas niet als uitzonderlijke posities beschouwd worden. Daarentegen lijkt

Ef mimpit zirde kaf ef mimpit-nregtâ. 'Het boek ligt op de boekenplank.'

wel acceptabel, omdat boeken op een boekenplank gewoonlijk staan.

Bij personen en dieren lijkt het gebruik van een meer specifieke plaatsaanduiding niet afhankelijk te zijn van de vraag in hoeverre een positie "uitzonderlijk" is. De volgende constructies zijn dus beide even acceptabel:

Ef merater giffe fes ef arâbe. 'De man staat in de tuin.'
Ef merater zirde fes ef arâbe. 'De man ligt in de tuin.'

Soms wordt expliciet zirde gebruikt als er van "staan" sprake is, of giffe als er van "liggen" sprake is. Dit bewust verkeerde gebruik gebeurt als we iemand op tamelijk grove wijze duidelijk willen maken dat iets voor hem ligt:

Ef mimpit giffe kaf ef kelbra ón tu. (terwijl het ligt)
'Het boek ligt voor je snuffert.'

kunnen we tegen iemand zeggen als we onze geďrriteerdheid willen uiten over het feit dat we vinden dat hij het boek toch eigenlijk allang zelf had moeten zien. Stel de situatie dat Petriy samen met zijn vriendin Elsa op een receptie is en dat hij daar Lerdu ontmoet. Petriy neemt het Lerdu kwalijk dat deze Elsa niet opgemerkt heeft. Nu is het volgende gesprekje mogelijk:

Lerdu: Aftel tu melde mainkelot? 'Ben je alleen?'
Petriy: Noft, Elsa zirde kusama. 'Nee, Elsa staat daar.'

Met het verkeerde zirde (lett. "liggen") heeft Petriy aan Lerdu duidelijk gemaakt dat hij zich ergerde aan het feit dat Lerdu Elsa niet had opgemerkt.

NOTEN NOTEN NOTEN

      Noot 1 [1]Zouden de beide do's aan verschillende entiteiten refereren, dan moest het eerste do vervangen worden door een pers.vnw. 2n:

Âfry zirrel1 do2 melde eft buffas. 'Volgens hem1 is hij2 een boef.'

Zie hiervoor § 70.45.

      Noot 1 [2]Vergelijk de dus-bijzinnen uit (2') en (3') met de normale spoor-passieven:

(2'') Dus blul nert invóbelije do.
'Dan wordt hij niet uitgenodigd.'
(3'') Dus blul kettelitâ enn ef mimpit ón belt.
'Dan wordt haar het boek gegeven.'

      Noot 1 [3]Hier is pittelira een additivisch gebruikt teg.dw. met een predikatieve relatie (zie § 100.17).

      Noot 1 [4]Let op: het tijdsuffix -a (Definitieve tijd) verschijnt achter het hoofdwerkw., en niet achter het met -lira gesuffigeerde hulpwerkw. Zie hiervoor § 111.11.

      Noot 1 [5]Voor het gebruik van idem, zie Hoofdstuk 131.

      Noot 1 [6]Vervanging van den door een -lira-constructie leidt hier tot een stilistisch weinig fraaie zin:

?? Do zjoffelira gulder mas dâsnű lelmo tof, gress arfinelira.

In § 100.62 wordt uitgelegd dat een opeenvolging van -lira-constructies liever vermeden moet worden.


<< Inhoudsopgave | Registers >>
<< Hoofdstuk 152 | Hoofdstuk 161 >>