4. Additieven

44. Verbalisatie van additieven

44.1

De combinaties van een koppelwerkwoord met een subj.add. kunnen dikwijls vervangen worden door een geverbaliseerd additief, wat wil zeggen dat de enkelvoudige vorm van het additief een van de volgende suffixen krijgt:

melde (zijn) + add. pónze (worden; gaan) + add. tinde (blijven) + add.

wordt   add. + -e wordt   add. + -are wordt   add. + -ÿne

Voorbeelden:

• Ef sért melde mindefit = Ef sért mindefite.   Het huis is rood.
• Ef blof pónze kinur = Ef blof kinurare.   Het paard wordt ziek.
• Ef moter pónze tirdus = Ef moter tirdusare.   De motor gaat kapot.
• Ef gekker tinde rofonos = Ef gekker rofonosÿne.   De leraar blijft boos.
• Ef dravôsta melde kariyn = Ef dravôsta kariye.   De tekeningen zijn lelijk.
• Ef pleko tinde méltriyn = Ef pleko méltriyÿne.   Het zand blijft klam.
• Glo ur Tek melde kariys = Glo ur Tek kariye.   Glo en Tek zijn lelijk.

44.2

De combinatie van melde met een additief dat gevormd is met pû--iy (§ 41.8) kan vervangen worden door een geverbaliseerd additief op het suffix -te. Vergelijk:

• Do melde pûnutiy = Do pûnutiyte.   Hij is doof; hij kan niet horen.
• Ef meves, flyrrâx tjâg ool, melde pûzôliyn = Ef meves, ..., pûzôliyte.
  De met olie besmeurde meeuwen kunnen niet vliegen.
• Ef oto melde prôât pûufiriy = Ef oto pûufiriyte prôât.
  De auto kan niet achteruitrijden.

44.3

Verbalisatie van additieven is niet mogelijk bij:

1. Teg.dw.n die door lexicalisatie de functie van additief CAT. I gekregen hebben (dus de additieven op -lira, zie § 40.52);
2. Volt.dw.n op -or die door lexicalisatie de functie van additief CAT. I gekregen hebben (§ 40.57) en additieven die met lâ--or van een substantief zijn afgeleid (§ 41.18); kortom: alle additieven op het suffix -or;
3. Additieven die met de suffixen -att, -amiy en -n van een werkwoord zijn afgeleid (§ 41.2);
4. Additieven die gevormd zijn met nert ... -'kurre (§ 41.11);
5. Taalnamen op -iy (§ 41.21) en leenwoorden op -ise;
6. Additieven die met te--e of ta--e van een substantief zijn afgeleid (§ 41.25);
7. Additieven die met -iy of -[t]er van een voorzetsel zijn afgeleid (§ 41.28-29);
8. Bijna alle samengestelde additieven (§ 41.30 en § 41.46);
9. Additieven die verlengd zijn met een lexicaal suffix (§ 41.44);
10. Additieven die gevormd zijn door vocaalwisseling + -e (§ 41.49-53).

44.4   ad § 44.3   A. Additieven op -lira

Voorbeelden:

• Ef mosjeus melde ÿtinelira.   De vrouw is zwanger.
• Lerdu pónze pjohellelira.   Lerdu wordt onbeschoft.
• Groft jikatâs tinde aeruneliran.   Zijn prestaties blijven indrukwekkend.

Uitzondering:

• Ef kôtagjes melde zvalira = Ef kôtagjes zvalirae.   Het landhuis is idyllisch.

In § 42.9 is verteld dat zvalira geen oorspronkelijk teg.dw. is, maar "toevallig" op lira eindigt.

44.5   ad § 44.3   B. Additieven op -or

Voorbeelden:

• Ef muslés melde ufror.   De mosselen zijn bedorven.
• Belt ÿzjalos melde vobaror.   Haar optreden is beschaafd.
• Óps pónze blôfor.   Ze worden asociaal.
• Ef menester tinde lâkrabéor.   De minister blijft invloedrijk.
• Ef vasa melde lâjôlor.   De vaas is verguld.

Uitzondering: het additief kimor (dat "toevallig" op or eindigt, zie § 83.13) en onregelmatige volt.dw.n (anders dan op -or) die door lexicalisatie de functie van additief CAT. I gekregen hebben, kunnen meestal wèl geverbaliseerd worden. Vergelijk:

• Óps pónze cÿrzrâg = Óps cÿrzrâgare.   Ze raken opgewonden.

Zie ook § 40.57.

In de volgende voorbeelden is geen sprake van "volt.dw.n", omdat zij niet aan definitie 1. uit § 40.55 voldoen. We hebben hier met "echte" additieven te maken (hoewel de Nederlandse equivalenten de indruk van volt.dw.n geven): Ef terÿnns melde aâlp = Ef terÿnns aâlpe.   De terreinen zijn bebouwd. ("bebouwd" als toestand, niet als resultaat van de handeling "bebouwen") Do tinde bimiy = Do bimiyÿne.   Hij blijft vergenoegd. ("vergenoegd" als toestand, niet als resultaat van het proces "vergenoegd raken")

44.6   ad § 44.3   C. Additieven op -att, -amiy en -n

Voorbeelden:

• Ef mirra melde ufiratt.   De weg is berijdbaar.
• Ef muslés nert melde lardamiyn.   De mosselen zijn niet eetbaar.
• Groft teoriy nert pónze xâratt.   Zijn theorie wordt niet begrijpelijk.
• Ef huflif tinde entren.   Het gebouw blijft toegankelijk.

Naast de combinatie van het koppelwerkwoord melde met een additief op -att, -amiy of -n kent het Spokaans een min of meer synonieme teg.dw.-constructie met kettelira (zie § 100.83). Vergelijk beide constructies:

1. Ef mirra nert melde ufiratt.   De weg is niet berijdbaar.
   (toestand van de weg: slecht wegdek, overstroming ed.)
2. Ef mirra nert kettelira ufire.   De weg is niet te berijden.
   (situatie: de weg is bijvoorbeeld afgesloten omdat er een processie moet passeren; de toestand van de weg kan geheel in orde zijn)

1. Ef muslés nert melde lardamiyn.   De mosselen zijn niet eetbaar.
   (kwalificatie die aan de mosselen gegeven wordt, nog voordat ze geproefd zijn)
2. Ef muslés nert kettelira larde.   De mosselen zijn niet te eten.
   (conclusie die iemand trekt nadat hij een mossel geproefd heeft en vol walging weer uitgespuugd heeft)

1. Ef kul melde verfutatt.   De schuur is verfbaar.
   (het hout- of pleisterwerk van de schuur is zodanig dat dit geschilderd kan worden)
2. Ef kul kettelira verfute.   De schuur is te verven.
   (algemene situatie die het verven mogelijk maakt: het weer is mooi en degene die van plan is om te verven heeft er nu de tijd voor)

1. Ef distânt melde fartamiy.   De afstand is beloopbaar.
   (fysieke toestand van het traject waaraan met "afstand" gerefereerd wordt; vergelijk de eigenschap "berijdbaar" in het eerste voorbeeld)
   
2. Ef distânt kettelira farte.   De afstand is te lopen.
   (de grootte van de afstand is zodanig dat men deze lopend kan afleggen zonder van uitputting om te komen)

In de a-zinnen wordt telkens gerefereerd aan een eigenschap die het complement bezit; in de b-zinnen ligt het accent op de mogelijkheid om de handeling al dan niet te kunnen uitvoeren.

44.7   ad § 44.3   D. Additieven met nert ... -'kurre

Voorbeelden:

• Ef sért melde nert zâr'kurre.   Het huis is onbewoonbaar.
• Ef qu'âxÿ melde nert vro'eg'kurre.   De rotzooi is onbeschrijfelijk.
• Ef moplariy tinde nert rep'kurre.   Het ongeluk blijft onverklaarbaar.

Ook nu weer drukt het additief een eigenschap van het complement uit, terwijl de overeenkomende kettelira-constructie het accent op de uitvoerbaarheid van de handeling legt, het een en ander geheel analoog aan de vorige paragraaf. Vergelijk:

1. Ef sért melde nert zâr'kurre.   Het huis is onbewoonbaar.
   (de kwaliteit van het huis is zodanig dat er niet in gewoond kan worden)
2. Ef sért nert kettelira lâzâre.   Het huis is niet te bewonen.
   (de omstandigheden zijn zodanig dat er niet in het huis gewoond kan worden, bijvoorbeeld omdat er geen woonvergunning is afgegeven, of omdat het veel te duur is om aan te schaffen)

44.8   ad § 44.3   E. Taalnamen op -iy en leenwoorden op -ise

Voorbeelden:

• Ef ârtycla melde spokândaiy.
  Het artikel is Spokaans; Het artikelt handelt over de Spokaanse taal.
• Do pónze cômunistise.   Hij wordt communistisch.
• Ef šark tinde demokratise.   Het land blijft democratisch.

Leenwoorden op -teff, -šonela, -abliy en dergelijke kunnen wèl geverbaliseerd worden (zie ook § 41.13):

• Ef šÿrtyc melde cônstrukteff = Ef šÿrtyc cônstrukteffe.
  Het voorstel is constructief.
• Ef tinde riskabliy = Ef riskabliyÿne.   Het blijft riskant.
• Groft helbi pónze cônvenšonela = Groft helbi cônvenšonelaare.
  Zijn kleding wordt conventioneel.

44.9   ad § 44.3   F. Additieven met te--e of ta--e

Voorbeelden:

• Óps melde tejakâma.   Ze zijn op het veld.
• Gress tinde tekaréa.   Ik blijf aan boord.
• Do pónze tetiffuge.   Hij komt overeind. (lett. "hij raakt op de been")

Uitzondering: naast teslapelsata (in bed; te bed) bestaat de geverbaliseerde vorm teslapelsate (bedlegerig zijn). De betekenis is gelexicaliseerd, en bovendien vindt de verbalisatie niet plaats door toevoeging van het suffix -e, maar door het suffix -a in -e te veranderen.

44.10   ad § 44.3   G. Additieven met -iy of -[t]er van een voorzetsel

Voorbeelden:

• Fes ef zyle-tojesfsâ do tinde furtiy.
  In de hardloopwedstrijd blijft hij de voorste.
• Ef mimpit, tu gvârcelira, melde mipter (lÿ ef mimpitpit).
  Het boek dat je zoekt is het buitenste (van de rij boeken).

Additieven die dezelfde vorm hebben als een voorzetsel, kunnen wèl geverbaliseerd worden (§ 41.41):

• Do melde hogorit = Do hogorite.   Hij is boven.
• Do pónze hogorit = Do hogoritare.
  Hij komt boven; hij gaat naar boven. (lett. "hij raakt boven")
• Gress tinde zjoba = Gress zjobaÿne.   Ik blijf beneden.

Omdat het werkwoord hogorite ook de gelexicaliseerde betekenis 'verhogen; hoger maken' kent, voorspelt de verdringingsregel zoals uiteengezet in § 44.18, dat dit werkwoord niet meer de productieve betekenis 'boven zijn' kan hebben. Dat hogorite ondanks zijn gelexicaliseerde karakter tevens zijn oorspronkelijke betekenis heeft behouden, is te danken aan de analoge vorm zjobae (beneden zijn).

44.11   ad § 44.3   H. Samengestelde additieven

Voorbeelden:

• Elsaex ef ûsto melde dorémy.   Elsa's dochter is muzikaal.
• Do melde tan-deff.   Hij is stokdoof.
• Petriy tinde vlazze-pôr.   Petriy blijft onpraktisch.
• Moffain nert melde stâge-baniyl.
  Moffain is niet bang om op te treden; heeft geen plankenkoorts.

Uitzondering: de volgende samengestelde additieven worden als niet-samengesteld beschouwd en kunnen dus geverbaliseerd worden (§ 41.47):

• Do pónze kéntupén = Do kéntupénare.   Hij wordt jaloers.
• Ef lacs-manta nert melde vitaxâriy = Ef lacs-manta nert vitaxâriye.
  Het wetsartikel is niet bevattelijk.
• Do tinde fotelbaniyl = Do fotelbaniylÿne.
  Hij blijft bang om fouten te maken; blijft faalangst houden.

Merk op dat samengestelde additieven die als niet-samengesteld beschouwd worden, altijd zonder filâsto gevormd zijn. Vergelijk bijvoorbeeld stâge-baniyl (niet verbaliseerbaar) met fotelbaniyl (wel verbaliseerbaar).

44.12   ad § 44.3   I. Additieven met een lexicaal suffix

Voorbeelden:

• Ef menester melde cômunistiseine.
  Men zegt dat de minister communistisch is.
• Groft quxos melde ollaûte.   Zijn optreden is steeds minder plezierig.
• Ef wónzol tinde hordâott.
  Het weer blijft steeds mooier worden; het weer houdt niet op te verbeteren.

Additieven die verlengd zijn met een lexicaal prefix (§ 41.43) kunnen wèl geverbaliseerd worden:

• Ef menester melde ânt-militerr = Ef menester ânt-militerre.
  De minister is anti-militair.
• Ef flipflor melde pâltÿrg = Ef flipflor pâltÿrge.   De schouwburg is overvol.
• Lerduex ef quxos tinde tokûrata = Lerduex ef quxos tokûrataÿne.
  Lerdu's optreden blijft gekunsteld.

44.13   ad § 44.3   J. Additieven met vocaalwisseling

Voorbeelden:

• Ef lardos melde sojele.   Het eten is zoutloos.
• Kost milâ tinde etóte.   Mijn arm blijft gevoelloos.
• Ef pónze ópðae.   Het raakt onbewolkt.

Let op het verschil tussen de verbalisaties in a. en de negatieve additieven in b.: beide eindigen op -e, maar in b. is er bovendien sprake van vocaalwisseling:

1. Ef xatjesmé galse (= melde gals).   De maatregel is zinnig/zinvol.
2. Ef xatjesmé melde gâlse.   De maatregel is zinloos.

1. Sest ÿrgyrosz nert lypônke (= nert melde lypônk).
   Zulke beschuldigingen zijn niet gepast.
2. Sest ÿrgyrosz melde lypónke.
   Zulke beschuldigingen zijn ongepast.

Zoiets nietigs als een diacritisch teken is in het Spokaans in staat om een compleet tegengestelde betekenis aan een woord of zin te geven. Personen die niet bekend zijn met de Spokaanse taal, en de neiging hebben om niet al te zorgvuldig met diacritische tekens om te springen (omdat de printer ze niet allemaal kan afdrukken of omdat ze in de letterbak ontbreken) dienen zich te realiseren wat dit voor de betekenis van een Spokaanse taaluiting voor gevolgen kan hebben!

44.14

Verbalisatie van welk additief dan ook is in een aantal gevallen onmogelijk. In deze paragraaf wordt met additief ook bedoeld: een onregelmatig volt.dw. dat door lexicalisatie de functie van additief CAT. I heeft aangenomen.

Stel dat een additief op wat voor wijze dan ook afgeleid is van het werkwoord W. Dit additief kan dan niet geverbaliseerd worden als of aan voorwaarde a., of aan voorwaarde b. wordt voldaan:

1. Het geverbaliseerde additief is in vorm identiek (homoniem) aan W;
2. Het geverbaliseerde additief is in betekenis identiek (synoniem) aan W.

Let wel: als aan de beide voorwaarden voldaan wordt is er geen onderscheid meer te maken tussen het geverbaliseerde additief en W. We hebben dan met een cirkelredenatie te doen, bijvoorbeeld:

W = kinure (ziek zijn); hiervan is afgeleid het additief kinur (ziek).
Verbalisatie van kinur geeft: kinure (ziek zijn).

We wagen ons hier niet aan de discussie of kinur nu afgeleid is van het oorspronkelijke werkwoord kinure, of dat kinure afgeleid is van het oorspronkelijke additief kinur. Deze kwestie is slechts interessant voor taalhistorici, maar is irrelevant voor de beschrijving van de grammatica van het hedendaags Spokaans. Zie ook White (1973).

44.15

Vergelijk nu:

W = hâbâre (verwilderen); hiervan is afgeleid het additief hâbâr (wild; verwilderd). Totale verbalisatie geeft de volgende drie vormen:

hâbâre hâbârare hâbârÿne

verwilderd zijn verwilderd worden = verwilderen verwilderd blijven; wild blijven

Omdat er wel voldaan wordt aan voorwaarde a. (W en verbalisatie 1. zijn beide hâbâre, dus homoniemen), maar niet aan voorwaarde b. (de betekenis van W is anders dan die van verbalisatie 1.), is de geverbaliseerde vorm 1. verboden, of met andere woorden: de betekenis "verwilderd zijn" kan alleen uitgedrukt worden met ef melde hâbâr.

Verder blijkt dat W en verbalisatie 2. synoniemen zijn. Zij zijn in betekenis identiek en in vorm verschillend. Er wordt dus wel aan voorwaarde b. voldaan, maar niet aan a., dus de geverbaliseerde vorm 2. is verboden.

Verbalisatie 3. is noch in vorm noch in betekenis identiek aan W. Er wordt noch aan voorwaarde a., noch aan voorwaarde b., voldaan, dus hâbârÿne is toegestaan.

44.16

W = blôfe (zakken); hiervan is afgeleid het additief blôf (scheefgezakt; verzakt). Totale verbalisatie geeft:

blôfe blôfare blôfÿne

scheefgezakt zijn; verzakt zijn scheefgezakt raken; verzakt raken = verzakken scheefgezakt blijven; verzakt blijven

W en verbalisatie 1. zijn homoniemen. Er wordt wel aan voorwaarde a., maar niet aan voorwaarde b., voldaan, dus de geverbaliseerde vorm 1. is verboden.

De verbalisaties 2. en 3. zijn noch in vorm noch in betekenis identiek aan W. De voorwaardes a. en b. zijn dus niet van toepassing, ofwel de geverbaliseerde vormen blôfare en blôfÿne zijn toegestaan.

We hebben in deze en de vorige paragraaf te maken met het verschijnsel van verdringing: (i) als een woord dat met productieve morfosyntactische regels afgeleid kan worden reeds een gelexicaliseerde betekenis heeft, kan deze vorm niet meer de betekenis aannemen die bij de productieve afleiding voorspelbaar is, en (ii) de mogelijkheid van een productieve morfosyntactische afleiding vervalt zodra een onregelmatige afleiding tot hetzelfde semantische resultaat is gekomen.

44.17

Bij een aantal - veel gebruikte - geverbaliseerde additieven is er een onregelmatigheid ontstaan. Er moet onderscheid gemaakt worden tussen een onregelmatige vorm en een onregelmatige betekenis. Een verbalisatie met een onregelmatige vorm verdringt altijd de regelmatige (productieve) verbalisatie. Dit blijkt uit de volgende voorbeelden:

ef melde quista = ef quiste (niet: *quistae) ef pónze tildâ = ef tildare (niet: *tildâare) ef pónze zutter = ef zutte (niet: zutterare )

goed zijn slecht worden; verslechteren donker/avond worden

Zutterare bestaat wel in de betekenis van 'donker worden van kleur; zodanig verschieten dat de kleur donkerder wordt'.

De regelmatige vormen *quistae en *tildâare zijn door de onregelmatige verdrongen. De overige verbalisaties van quista en tildâ zijn regelmatig:

• quistaare (goed worden); quistaÿne (goed blijven);
  tildâe (slecht zijn); tildâÿne (slecht blijven).

Van zutter (donker) is regelmatig afgeleid: zutterÿne (donker blijven).

De verbalisatie zuttere is weliswaar een regelmatige vorm, maar heeft een onregelmatige betekenis; zie § 44.18.

44.18

Voorbeelden van verbalisaties met een onregelmatige betekenis:

zutter ~ zuttere   hupster ~ hupstere   liftkar ~ liftkare   belt ~ belte   tmopplim ~ tmopplimare   hogorit ~ hogorite

donker ~ bruin worden (van in de zon liggen) (niet: 'donker zijn'; zie § 44.17) groot ~ groot/groter worden; zich vergroten (niet: 'groot zijn') oud ~ oud[er] worden; verouderen (niet: 'oud zijn') klein ~ klein[er] maken; verkleinen (niet: 'klein zijn') opgeruimd ~ opruimen (niet: 'opgeruimd worden') boven ~ verhogen (ook: 'boven zijn' )

Deze regelmatige betekenis is gebaseerd op analogie met zjobae (beneden zijn); zie § 44.10.

De lexicalisatie van de geverbaliseerde vormen zuttere, hupstere, liftkare, belte en tmopplimare betekent dat er voor de volgende koppelwerkwoord-constructies geen mogelijkheden voor verbalisatie meer zijn (verdringingsregel!):

ef melde zutter ef melde hupster ef melde liftkar ef melde belt ef pónze tmopplip

donker zijn groot zijn oud zijn klein zijn opgeruimd worden

Bovendien hebben de gelexicaliseerde vormen hupstere en liftkare de regelmatige vormen *hupsterare (groot worden) en *liftkarare (oud worden) verdrongen.

Wel bestaan:

• hupsterÿne (groot blijven); liftkarÿne (oud blijven); beltare (klein worden; zich verkleinen); beltÿne (klein blijven); tmopplime (opgeruimd zijn); tmopplimÿne (opgeruimd blijven).

Het hier behandelde regelsysteem is helaas niet gevrijwaard van uitzonderingen. Zo kan tmopplime ook betekenen 'stallen van dieren'. Deze transitieve betekenis valt waarschijnlijk zo ver buiten het semantische veld van "opgeruimd", dat de regelmatige betekenis 'opgeruimd zijn' niet verdrongen is door de onregelmatige betekenis 'stallen van dieren': beide betekenissen bestaan naast elkaar.

44.19

In § 44.15 is gesteld:

1. W = hâbâre (verwilderen); hiervan is afgeleid het additief hâbâr (wild; verwilderd).

In § 44.18 is (onder meer) beweerd:

2. Add. hupster (groot); hiervan een verbalisatie met onregelmatige betekenis hupstere (zich vergroten).

Zowel bij 1. als bij 2. is het werkwoord met het suffix -e uit het additief gevormd, en als de betekenis van het additief voorgesteld wordt door "X", dan kan de betekenis van het werkwoord voorgesteld worden door "X worden".
De relatie tussen hâbâr en hâbâre verschilt dus in morfologisch en semantisch opzicht niet van de relatie tussen hupster en hupstere. Dat we bij hâbâr ~ hâbâre uitgaan van een werkwoord met een afgeleid additief, terwijl we bij hupster ~ hupstere uitgaan van een additief met een afgeleid werkwoord is dan ook slechts vanuit een historisch perspectief te verklaren. We kunnen aantonen dat het werkwoord hâbâre eerder in het Oerspokaans optreedt dan het additief hâbâr. Eveneens is aantoonbaar dat het additief hupster eerder in het Oerspokaans optreedt dan het werkwoord hupstere. Ook vergelijkingen met de equivalente vormen in het Pegrevisch kunnen ons overtuigen van de juistheid van de afleidingsregels 1. en 2. hierboven; zo eindigt het Pegrevische equivalent van hupstere op het typische afleidingssuffix {-vj} terwijl het Pegrevische equivalent van hâbâre op het oorspronkelijke infinitief-suffix {-} eindigt.

Transcripties van Pegrevische woorden worden gewoonlijk tussen { } weergegeven. Voor de "lange e" ( ), zie § 81.3.

44.20

Verbalisatie van geredupliceerde additieven (§ 64.40) en van de trap.ovmt. (§ 43.1 en § 43.17) houdt in feite reduplicatie respectievelijk resultatiefvorming van een werkwoord in. Reduplicatie wordt behandeld in Hoofdstuk 64, en de resultatief in Hoofdstuk 63.

De verbalisatie van stoff.add.n (§ 41.24) wordt door verscheidene grammatici afgekeurd. Onder meer in Kapiy (1976) wordt opgemerkt dat verbalisatie van stoff.add.n een typisch dialectisch verschijnsel op Centraal-Berref is. Voor het standaard-Spokaans wijst Kapiy bijvoorbeeld de volgende zinnen af:

• ?Ef musts ðérae. (i.p.v. Ef musts melde ðéra.)
  De schoenen zijn van leer.
• ?Ef slape-tiyn bromae. (i.p.v. Ef slape-tiyn melde broma.)
  Het slaapmiddel bevat broom.

44.21

Geverbaliseerde additieven kennen ook de trappen van vergelijking, die gevormd worden door de determinanten terat, oras, oiba en tom. Het een en ander is identiek aan de trappen van vergelijking bij niet-geverbaliseerde additieven (§ 43.1-7):

• Kost sért hordâe, groft sért hordâe terat.
  Mijn huis is mooi, zijn huis is mooier.
• Jânex ef pitter grampae, kost pitter grampae tom.
  Jâns fiets is geroest (roestig), mijn fiets is het minst geroest.
• Petriy mindefitare oiba fes ef kôbo dus gress paine.
  Petriy wordt minder rood in de zon dan ik (doe).
• Ef blof kinurare terat.   Het paard wordt zieker.

Deze zin betekent dat het paard reeds ziek was maar dat de ziekte ernstiger wordt. Vergelijk dit met: Ef blof kinurare.   Het paard wordt ziek. (zie § 44.1) Dit betekent dat het paard eerst nog niet ziek was.

Vergelijk ten slotte nog:

• Lerduex ef helten tildare oiba dus Elsaex ef tiyn.
  Lerdu's gezondheid verslechtert minder dan die van Elsa.
  (zowel Lerdu als Elsa hadden eerst een goede gezondheid, maar deze wordt nu slecht, zodanig dat het verslechteringsproces bij Lerdu langzamer verloopt dan bij Elsa)
• Lerduex ef helten ðormtare dus Elsaex ef tiyn.
  Lerdu's gezondheid wordt minder slecht dan die van Elsa.
  (zowel Lerdu als Elsa hadden een slechte gezondheid maar bij Lerdu is er een verbeteringsproces aan de gang, zodanig dat de gezondheidstoestand van Elsa nu achterblijft bij die van Lerdu)

Tildâ kent de onregelmatige verkl.trap ðormt (minder slecht) (zie § 43.25). Hierachter kan het suffix -are in de betekenis van 'worden' geplaatst worden.

44.22

De versterkende bepalingen terat ... ki en oras ... ki (§ 43.12) kunnen, in tegenstelling tot de determinanten uit de vorige paragraaf, niet met een geverbaliseerd additief gecombineerd worden. Wel kan er gekozen worden voor een versterkend pred.add., bijvoorbeeld:

• Kost sért hordâe graviy.   Mijn huis is heel mooi.
  (niet: *Kost sért terat hordâe ki. )
• Petriy mindefitare purfillus fes ef kôbo.
  Petriy wordt verschrikkelijk rood in de zon.
  (niet: *Petriy oras mindefitare ki fes ef kôbo. )

Vergelijk de niet-geverbaliseerde varianten: Kost sért melde terat hordâ ki.   Mijn huis is heel mooi. Petriy pónze terat mindefit ki fes ef kôbo. Petriy wordt ontzettend rood in de zon.